Η Ασπασία της Φωκαϊδας. Η εταίρα που κυβέρνησε την Περσία

1 σχόλιο

Οι εταίρες

Οι εταίρες στην αρχαία ελληνική κοινωνία, ήταν ανεξάρτητες και με επιρροή γυναίκες που είχαν την υποχρέωση να φορούν διακριτικά φορέματα και να καταβάλουν φόρους αλλά έπαιξαν σπουδαίο ρόλο όχι μόνο στις τέχνες αλλά και στην παγκόσμια πολιτική.. Επειδή υπάρχουν πολλές προκαταλήψεις για αυτές τις γυναίκες στην σημερινή χριστιανική κοινωνία, καλό είναι να γνωρίζουμε ότι όπως γράφουν τα

Ενοριακά Νέα

«οι τελώνες και οι πόρνες, που μετανόησαν και πίστεψαν έμπρακτα σ’ Αυτόν, θα προλάβουν στη βασιλεία του Θεού εσάς που μόνο στα λόγια πιστεύετε στον Θεό»

Ας εγκαταλείψουμε λοιπόν τις προκαταλήψεις και ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν αμέτρητοι χριστιανοί που ήταν ( πριν βαπτιστούν ή πριν μετανοήσουν ) εγκληματίες, πόρνες, μοιχοί, “ρεμάλια της κοινωνίας” που άλλαξαν και αγίασαν.

Μερικά παραδείγματα(κάντε κλικ στο όνομα τους)

Αγία Ευδοκία,

οσία Πανσέμνη ( Όσιοι Θεοφάνης και Πανσέμνη)

οσία Μαρία η Αιγυπτία,

οσία Πελαγία

και πολλές άλλες. Αλλά, ας ρίξουμε μια ματιά στις εταίρες της αρχαιότητος:

Η εταίρα που κυβέρνησε την Ελλάδα

Όλοι, λίγο πολύ, έχουμε ακουστά την Μιλησία Ασπασία, την κόρη του Αξιόχου, την εταίρα, που στάθηκε η συντρόφισσα και κατόπιν γυναίκα του Περικλή, κατά τα τελευταία δεκάξι χρόνια της ζωής του και ουσιαστικά κυβέρνησε μαζί του την Ελλάδα . Σύμφωνα με τον Αισχίνη τον Σωκρατικό, ο Λυσικλής έζησε με την Ασπασία μετά το θάνατο του Περικλή· αναφέρεται επίσης πως ο Αισχίνης ο Σωκρατικός απέδιδε στην Ασπασία και την πολιτική επιτυχία του Λυσικλή. Λίγοι όμως ξέρουν μιαν άλλη Ασπασία, κατά μία γενιά νεώτερη της πρώτης, που καταγόταν κι αυτή από την Ιωνία.

Η Ασπασία της Φωκαϊδας (Μιλτώ.) Η εταίρα που κυβέρνησε την Περσία

Πρόκειται για την Ασπασία της Φωκαϊδα, την κόρη του Ερμοτίμου, που για το χρώμα της επιδερμίδας της τη φωνάζανε Μιλτώ (δηλαδή Ροδούλα ή Τριανταφυλλένια).. Ήταν μια πανέμορφη κοπέλα, που συδύαζε όμως το κάλλος του σώματος με την ομορφιά της ψυχής και την εξυπνάδα του μυαλού της. Όταν ο Κύρος ο νεώτερος (αυτός του Δαρείου και της Παρυσάτιδος) έγινε σατράπης της Ασίας (δηλαδή της Δυτικής Μικρασίας) ακούγοντας για την ομορφιά της Ασπασίας την πήρε στο «χαρέμι» του. Η Ασπασία οδηγήθηκε αναγκαστικά στην αυλή του σατράπη αλλά με τη σύνεση, την αξιοπρέπεια και τη σεμνότητά της κέρδισε όχι απλώς την εκτίμηση αλλά τον παράφορο έρωτα του Κύρου, που στο τέλος παράτησε τις άλλες γυναίκες του «χαρεμιού» του και ζούσε με την Ασπασία σαν κανονικό ελληνικό ζευγάρι. Στο τέλος και η Ασπασία τον αγάπησε και ανταπέδωσε τον έρωτά του. Και όχι μόνο αυτό. Ο Κύρος τη θεωρούσε ισότιμή του, συζητούσε μαζί της όλες τις υποθέσεις της σατραπείας, ακολουθούσε τις συμβουλές της, που τις εύρισκε πάντα σωστές και γενικά της συμπεριφερόταν όπως ο Περικλής την άλλη Ασπασία, τη Μιλησία.

Η Ασπασία ζώντας μέσα στα πλούτη και τις ανέσεις δεν έχασε την απλότητά της ούτε κυριευτηκε από ματαιοδοξία και έπαρση. Κάποτε χάρισαν στον Κύρο ένα περιδέραιο φτιαγμένο στη Θεσσαλία με εξαιρετική τέχνη . Ο Κύρος χαρούμενος πήγε το μεσημέρι στο παλάτι, αλλά βρήκε την Ασπασία να κοιμάται. Κάθισε δίπλα της περιμένοντας να ξυπνήσει κι όταν αυτή άνοιξε τα μάτια της, της παρουσίασε το δώρο του. Εκείνη όμως το αρνήθηκε λέγοντας πως τέτοιο δώρο είναι αντάξιο της μητέρας του της Παρυσάτιδας, αυτή του προσφέρει το λαιμό της έτσι όπως είναι γυμνόν.

Ο Κύρος εντυπωσιάστηκε και έστειλε το περιδέραιο στη μητέρα του μαζί με γράμμα, όπου εξηγούσε τα καθέκαστα. Η Παρύσατις ενθοσιάστηκε με τη στάση της «νύφης» της και σε ανταπόδοση της έστειλε πολύτιμα βασιλικά δώρα. Και πάλι όμως η Ασπασία δεν τα δέχτηκε, γιατί όπως είπε στον Κύρο, «Δίπλα σου έχω όσα μου χρειάζονται ενώ θα χρησιμέψουν σε σένα, που έχεις τόσους ανθρώπους να θρέψεις»

Όταν ο Κύρος σκοτώθηκε στα Κούναξα, κατά την άτυχη εκστρατεία του κατά του αδελφού του, η Ασπασία, που τον συνόδευε στην εκστρατεία, έπεσε στα χέρια των στρατιωτών του Αρταξέρξη. Αυτοί την οδήγησαν αλυσοδεμένη μπροστά στον Μεγάλο Βασιλιά, εκείνος όμως αγανάκτησε και τους έριξε όλους στη φυλακή, ενώ διάταξε να την ελευθερώσουν και να της δώσουν πολυτελή ρούχα και στολίδια. Η Ασπασία πενθώντας τον Κύρο στην αρχή δεν ήθελε να τα βάλει, αλλά με τα πολλά δέχτηκε να τα φορέσει και όταν παρουσιάστηκε ντυμένη σα βασίλισσα μπροστά στον Αρταξέρξη, του φάνηκε ομορφότερη από όλες τις γυναίκες του.

Ο Αρταξέρξης την πήρε δίπλα του και δε λογάριαζε πια καμιάν από τις άλλες γυναίκες του, εκτός από ένα «τεκνό», τον ωραιότατο νεανίσκο Τιριδάτη, τον αγαπημένο του ευνοούμενο. Σύντομα όμως ο Τιριδάτης πέθανε μόλις δεκάξι χρονών και ο Αρταξέρξης έμεινε απαρηγόρητος. Κήρυξε δημόσιο πένθος σε όλο το βασίλειο και κλείστκε στο δωμάτιό του, όπου κανείς δεν τολμούσε να τον επισκεφτεί. Εντούτοις η Ασπασία, που τον λυπήθηκε, πήγε ντυμένη πένθιμα και όταν ο βασιλιάς πήγε στο λουτρό, εκείνη στάθηκε μπροστά του δακρυσμένη και με τα λόγια της προσπάθησε να απαλύνει τον πόνο του.

Τελικά αγαπήθηκαν και ζήσανε λίγα χρόνια μαζί, αλλά οι περιπέτειες της Ασπασίας δεν τέλειωσαν. Όταν ενηλικιώθηκε ο Δαρείος, ο διάδοχος του θρόνου, ο Αρταξέρξης τον ρώτησε, κατά το έθιμο, τι θα επιθυμούσε σαν πρώτο δώρο για την ενηλικίωσή του. Εκείνος τότε του ζήτησε την Ασπασία! Ο Μεγάλος Βασιλιάς βρέθηκε σε δίλημα. Δεν ήθελε να χάσει την Ασπασία, ούτε όμως να κακοκαρδίσει τον αγαπημένο του γιο, άσε που οι επικρατούντες νόμοι του επιβάλαν να τηρήσει το έθιμο της «πρώτης δωρεάς»

Τη λύση έδωσε η Ασπασία. Από μικρή λάτρευε την Αφροδίτη, που στην Περσία ονομαζόταν Αστάρτη. Ήδη ως ευνιούμενη, του Κύρου πρώτα και του Αρταξέρξη μετά, είχε φτιάσει χρυσά αγάλματα της Θεάς και ίδρυσε ναούς της. Μπροστά λοιπόν στη διαγραφόμενη προοπτική να γίνει ερωμένη τρίτου μονάρχη, ζήτησε από τον Αρταξέρξη να τηρήσει μεν την υπόσχεσή του αλλά να της επιτρέψει να γίνει ιέρεια της Αστάρτης. Μ΄αυτόν τον τρόπο θα ζούσε μεν δίπλα στον Δαρείο, αλλά δεν θα είχε μαζί του ερωτικές σχέσεις, μια που οι ιέριες της Αστάρτης έπρεπε να ζουν σε αγνότητα.

Πηγή:Νίκος Σάμιος με πληροφορίες απο την Βικιπαίδεια και από το περιοδικό Φιστίκι αριθ. 11, άρθρο του Δημήτρη Γερμιώτη. Ο Δημήτρης Γερμιώτης είναι μυστηριώδης λόγιος και συνεργάτης του περιοδικού Φιστίκι για τον οποίο το μόνο που είναι γνωστό είναι ότι έλκει την καταγωγή από τη Γέρμα Λακωνίας και ότι πιθανότατα χρησιμοποιεί ψευδώνυμο.

Advertisements

Θαργηλία: Πόρνη ή εταίρα;

Σχολιάστε



Η Θαργηλία διέθετε εξαιρετική ομορφιά, χάρη και ευστροφία. Συμβίωσε με πολλούς άνδρες, ενώ κατά μια εκδοχή παντρεύτηκε δεκατέσσερις φορές.1 Ο τρόπος με τον οποίο σχετιζόταν με διάσημους άνδρες που διέθεταν δύναμη και επιρροή λέγεται ότι αποτέλεσε πρότυπο για την Ασπασία, την άλλη περίφημη Μιλήσια εταίρα και συμβία του Περικλή. Επιπλέον, θεωρείται ότι η Θαργηλία προώθησε την ιδέα του μηδισμού στις ελληνικές πόλεις-κράτη, καλλιεργώντας στους εραστές της συμπάθεια προς το βασιλιά των Περσών.2 Με τη λάμψη και την πολιτική σοφία της κατόρθωσε να ελέγχει δυνάστες και να καθορίζει την τύχη ολόκληρων πόλεων.3 Όπως και για την Ασπασία, μαρτυρείται, από αρκετά όψιμη πηγή, η ενασχόλησή της με τη φιλοσοφία.4

Ταξίδεψε στη Θεσσαλία επί βασιλείας Αντιόχου. O Αντίοχος ήταν βασιλιάς της Φαρσάλου, αλλά φαίνεται ότι κατά την άφιξη της Θαργηλίας είχε ήδη ανακηρυχθεί ταγός όλης της Θεσσαλίας. Η Θαργηλία παντρεύτηκε τον Αντίοχο, επέκτεινε τη φήμη και τη δύναμή της, πιθανώς συμβασίλευσε μαζί του και τελικά τον διαδέχτηκε στην εξουσία, μετά το θάνατό του.5 Η Θαργηλία χαρακτηρίζεται ρητά από κάποιες πηγές ως βασίλισσα της Θεσσαλίας. Αν και μάλλον διαδέχτηκε τον Αντίοχο στο θρόνο της Φαρσάλου, δε θα πρέπει να εννοηθεί ότι έγινε και ταγός. Η «βασιλεία» της στη Θεσσαλία δεν είχε κατά πάσα πιθανότητα τη μορφή της μοναρχικής διακυβέρνησης, αλλά της διατήρησης της σεβαστής και ισχυρής θέσης που η Θαργηλία κατείχε και πριν από το θάνατο του Αντιόχου, ως σύζυγος-βασίλισσα, υπό τους διαδόχους του πλέον στην ταγεία των Αλευαδών.

Η Θαργηλία αναφέρεται ότι παρέμεινε στην εξουσία τριάντα χρόνια μετά το θάνατο του Αντιόχου.6 Ο αριθμός μπορεί να είναι πλασματικός, καθώς και σε άλλες διηγήσεις για βασίλισσες διαπιστώνεται η τάση να τους αποδίδεται μακρά περίοδος βασιλείας. Τα χρονικά όρια της ζωής και της βασιλείας του Αντιόχου είναι αβέβαια.7 Οι προτάσεις των μελετητών ωστόσο συγκλίνουν στη χρονολόγηση του θανάτου του γύρω στο 520-10 π.Χ.

Στα χρόνια της βασιλείας της η Θαργηλία φαίνεται ότι άσκησε φιλοπερσική πολιτική. Η πολιτική της αυτή πρέπει μάλλον να ιδωθεί σε συνάρτηση με τη γενικότερη τάση μηδισμού που χαρακτήριζε τους Θεσσαλούς ταγούς τα χρόνια εκείνα. Σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι, όταν ο Ξέρξης εκστράτευσε στην Ελλάδα, η Θαργηλία τον υποδέχτηκε φιλικά και πέτυχε να μείνει το βασίλειό της αλώβητο.8 Η χρονολογία της υποδοχής, το 480 π.Χ., είναι και η μόνη βέβαιη σε ό,τι αφορά τη δράση της. Αν όντως βρέθηκε αρκετά χρόνια πριν από το γύρισμα του αιώνα στη Θεσσαλία και διαδέχτηκε το βασιλιά Αντίοχο γύρω στο 510 π.Χ., τα παραδιδόμενα τριάντα χρόνια βασιλείας της μας φέρνουν ακριβώς στο 480 π.Χ. Η Θαργηλία λέγεται πως βρήκε βίαιο θάνατο από κάποιον Αργείο, τον οποίο είχε κάποτε στείλει στη φυλακή.9


1. Αθήν. 608-9. Αντλεί από τη Συναγωγή του Ιππία (5ος αι. π.Χ.)*· Diels, H., Die Fragmente der Vorsokratiker 2 (Zürich 1985), σελ. 331-4.2. Πλούτ., Περ. 24.2. Πηγή του φαίνεται ότι ήταν η Ασπασία του Αισχίνη του Σωκρατικού· Dittmar, H., Aischines von Sphettos. Studien zur Literaturgeschichte der Sokratiker. Untersuchungen und Fragmente (Philologische Untersuchungen 21, Berlin 1912), σελ. 26, σημ. 101. Υπάρχει και η ερμηνεία ότι πρόκειται για τις πόλεις της Θεσσαλίας όπου δραστηριοποιήθηκε πολιτικά η Θαργηλία. Βλ. Ehlers, B., Eine vorplatonische Deutung des sokratischen Eros: der Dialog Aspasia des Sokratikers Aischines (München 1966), σελ. 54-5.3. Ησ., βλ. λ. «Θαργηλία».4. Λουκ., Ευν. 7.5. Φιλόστρ., Επιστ. 73· Anonymus, de mulieribus 11 (Westermann). Αντλούν και οι δύο (όπως και ο Πλούταρχος) από την Ασπασία του Αισχίνη του Σωκρατικού, βλ. Krauss, H., Aeschinis Socratici Reliquiae (Leipzig 1911), σελ. 44-5· Dittmar, H., Aischines von Sphettos. Studien zur Literaturgeschichte der Sokratiker. Untersuchungen und Fragmente (Philologische Untersuchungen 21, Berlin 1912), σελ. 27.6. Anonymus, de mulieribus 11 (Westermann). Πηγή του ο Αισχίνης ο Σωκρατικός.7. Ehlers, B., Eine vorplatonische Deutung des sokratischen Eros: der Dialog Aspasia des Sokratikers Aischines (München 1966), σελ. 53, σημ. 66.8. Anonymus, de mulieribus 11 (Westermann). Πηγή του ο Αισχίνης ο Σωκρατικός.9. Σούδ., βλ. λ. «Θαργηλία».

Πηγή…

*Ι Π Π Ι Ο Υ ΕΛΕΓΕΙΑ

4 . ATHEN. XIII, 608f

π κλλει δ … διαβητοι γεγνασι γυνακες Θαργηλα Μιλησα, τις κα τεσσαρεσκαδεκα νδρσιν γαμθη, οσα κα τ εδος πνυ καλ κα σοφ, ς φησιν ππας σοφιστς ν τι πιγραφομνωι Συναγωγ.

HESYCH. s.v. Θαργηλα

στιν Θαργηλα Μιλησα μν τ γνος, επρεπς δ τν ψιν κα τλλα σοφ, στε στρατηγεν πλεις κα δυνστας. Δι κα πλεστοις γματο τν διασημοττων.

Φρύνη, η „γυμνή“ αλήθεια.

1 σχόλιο


!

Παρακαλώ τους αναγνώστες νοηματικά να γυρίσουν μερικές χιλιάδες χρόνια πίσω, την εποχή κατά την οποία η σημερινή (ψευδο)ηθική δεν ήταν εγκλωβισμένη στα όρια της ερωτικής πράξης!

Οι εταίρες
Οι εταίρες στην αρχαία ελληνική κοινωνία, ήταν ανεξάρτητες και με επιρροή γυναίκες που είχαν την υποχρέωση να φορούν διακριτικά φορέματα και να καταβάλουν φόρους.Αποτελούνταν κυρίως από πρώην σκλάβες και ξένες (Ο Δημοσθένης αναφέρει: «Έχουμε εταίρες για ευχαρίστηση, παλλακίδες για την καθημερινή μας φροντίδα και τις ανάγκες του οργανισμού και γυναίκες να φέρουν τα νόμιμα παιδιά μας και να είναι πιστοί θεματοφύλακες των νοικοκυριών μας.») και ήταν γνωστές για τα επιτεύγματά τους στο χορό και τη μουσική, καθώς και για τα φυσικά τους χαρίσματα.
Ο Στράβων γράφει τα εξής:Όλα τα ιερά των Περσών τα τιμούν επίσης Μήδοι και Αρμένιοι. Εδικά οι Αρμένιοι τιμούν εξαιρετικά την Αναϊτιδα. Της αφιερώνουν ναούς και αλλού, και ιδίως στην Ακιλησηνή και αφιερώνουν εδώ δούλους και δούλες. Αυτό βέβαια δεν είναι παράξενο, παράξενο είναι πως αφιερώνουν τις παρθένες θυγατέρες τους οι πιο επιφανείς άνθρωποι της χώρας και κατά τον νόμο, αφού εξασκούν την πορνεία στον ναό της θεάς επί μεγάλο διάστημα, μετά τις δίνουν για γάμο. Κανένας δεν αρνείται να συνοικήσει με μια τέτοια γυναίκα. Κάτι τέτοιο μνημονεύει και ο Ηρόδοτος για τις γυναίκες της Λυδίας, όλες εξασκούν την πορνεία. Με τόση φιλοφροσύνη δέχονται μάλιστα τους εραστές τους, ώστε τους φιλοξενούν και τους κάνουν δώρα πολλές φορές περισσότερα απ’ όσα παίρνουν. Κι έχουν τη δυνατότητα, αφού προέρχονται από εύπορες οικογένειες. Πάντως δεν δέχονται όλους τους ξένους, παρά αυτούς που έχουν την ίδια με αυτές καλή καταγωγή. (ΙΑ ΧIV,16)Για τις γυναίκες της Λυδίας ο Ηρόδοτος γράφει ότι:Όλες ανεξαιρέτως οι κόρες της εργατικής τάξης στη Λυδία (περιοχή στη Δ. Μικρά Ασία) εκδίδονται, για να μαζέψουν χρήματα για την προίκα τους και συνεχίζουν αυτή τη δουλειά μέχρι να παντρευτούν. Αυτές διαλέγουν τους συζύγους τους.. (Α, 93)Ο Ηρόδοτος, και πάλι, γράφει τα εξής για τους Βαβυλώνιους:Υπάρχει όμως ένα έθιμο αυτού του λαού που είναι ολότελα αισχρό.Κάθε γυναίκα που είναι ιθαγενής στη χώρα πρέπει μια φορά στη ζωή της να πάει στον ναό της Αφροδίτης και να δοθεί σε έναν ξένο. Πολλές πλούσιες γυναίκες, που είναι πολύ περήφανες για να αναμειχθούν με τις άλλες, πηγαίνουν στο ναό μέσα σε σκεπασμένες άμαξες με ένα πλήθος υπηρέτες να ακολουθούν και περιμένουν εκεί. Οι περισσότερες, πάντως, κάθονται τον περίβολο του ναού με μια κορδέλα από πλεγμένο κορδόνι γύρω από τα κεφάλια τους. Και είναι πάρα πολλές, αφού ενώ άλλες κάθονται ήδη, άλλες έρχονται και άλλες φεύγουν. Κι ανάμεσά τους υπάρχουν διάδρομοι προς κάθε κατεύθυνση, για να περνούν οι άνδρες και να κάνουν την επιλογή τους. Μόλις κάθεται μια γυναίκα, δεν μπορεί να γυρίσει σπίτι της προτού ένας άνδρας πετάξει ένα ασημένιο νόμισμα στην ποδιά της και την πάρει μέσα να ξαπλώσουν μαζί. Πετώντας το νόμισμα, ο άνδρας πρέπει να πει : “Στο όνομα της θεάς Μύλιττας”, αυτό είναι το όνομα της Αφροδίτης στα Ασσυριακά . Η αξία του νομίσματος δεν έχει καμιά σημασία, αφού, μόλις δοθεί γίνεται ιερό και ο νόμος απαγορεύει να το αρνηθεί η γυναίκα.Αυτή δεν έχει κανένα περιθώριο επιλογής, πρέπει να ακολουθήσει τον πρώτο άνδρα που θα της δώσει το νόμισμα. Αφού κοιμηθεί μαζί του, έχει κάνει το καθήκον της απέναντι στην θεά και μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι της. Μετά από αυτό είναι αδύνατο να την ξελογιάσει κανείς, όσο μεγάλο ποσό κι αν της προτείνει. Οι ψηλές, όμορφες γυναίκες καταφέρνουν γρήγορα να γυρίσουν στα σπίτια τους, ενώ οι άσχημες μένουν εκεί πολύ καιρό προτού εκπληρώσουν την υποχρέωση που τους επιβάλλει ο νόμος. Μερικές, μάλιστα, μένουν εκεί τρία και τέσσερα χρόνια!
Μεταξύ των πιο διάσημων ήταν η Θαργηλία, η περίφημη Ιόνια εταίρα των αρχαίων χρόνων, η Ασπασία, σύντροφος του αθηναίου πολιτικού Περικλή, η Αρχεάνασσα σύντροφος του Πλάτωνα, η περίφημη Νέαιρα, και η Θαΐς, μια παλλακίδα του Πτολεμαίου, γενικά κατά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου και μετέπειτα ως βασιλιά της Αιγύπτου αλλά και …
Η Φρύνη

Η Μνησαρέτη, θυγατέρα του Επικλή, έζησε τον 4ο αιώνα π.α.χ.χ. και για να βοηθήσει την φτωχή οικογένειά της μάζευε και πουλούσε κάπαρη. Οι συνθήκες όμως την ανάγκασαν να ζητήσει την τύχη της στην Αθήνα, όπου για λίγο διάστημα εξάσκησε το επάγγελμα της αυλητρίδας, ενώ πολύ σύντομα λόγω της άφθαστης ομορφιάς του προσώπου της, της ασύγκριτης ευθυγραμμίας του σώματός της αλλά και της απαράμιλλης ευφυΐας της άρχισε να ασκεί το επάγγελμα της εταίρας. Οι άλλες εταίρες της Αθήνας της έδωσαν το ψευδώνυμο Φρύνη (= χελώνα, λόγω του χρυσοπράσινου χρώματος του δέρματος της)και σύντομα όλοι την ονόμαζαν έτσι. Η Φρύνη λοιπόν σε λίγο χρονικό διάστημα απέκτησε ευρύτατη φήμη, όχι μόνο στην Αθήνα αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Η Φρύνη δεν ήταν μόνο μια πανέμορφη εταίρα αλλά καλλιεργημένη και έξυπνη και αυτό το αποδεικνύουν μερικές εύστοχες απαντήσεις που έδωσε σε επίδοξους εραστές της, οι οποίες δείχνουν την ετοιμότητά της. Ο Μάχων γράφει ότι κάποτε ο Μοίριχος ζήτησε από τη Φρύνη να του δοθεί κι εκείνη απαίτησε μία μνα, δηλαδή εκατό δραχμές. Κι όταν εκείνος σχολίασε ότι την προηγούμενη μέρα είχε πάει μ’ έναν ξένο για δύο χρυσούς στατήρες, δηλαδή σαράντα αργυρές δραχμές, εκείνη του απάντησε: «Περίμενε λοιπόν κι εσύ μέχρι να μου ξαναέρθει ερωτικό πάθος (έως ου βινητιάσω) και θα σου πάρω τόσα». Κάποτε που συνδειπνούσε με κάποιον που μύριζε τραγίλα, σήκωσε ένα δέρμα χοιρινό και του είπε, «λάβε και τούτο τράγε», μια φράση που έχει διπλή σημασία. Η μία είναι «πάρ’ το κι αυτό τράγε» κι η άλλη «παρ’ το και τούτο και φά’ το». Ο Ευστάθιος διασώζει τη φράση της ελαφρώς παραλλαγμένη (λάβε και κατάτραγε). Άλλη μια φορά, σ’ ένα συμπόσιο, τέθηκε το ερώτημα γιατί οι άνθρωποι κρεμάνε στεφάνια, κι εκείνη απάντησε: «Γιατί ψυχαγωγούν». Η ψυχαγωγία ήταν μια μαντική πρακτική κατά την οποία ειδικοί μάντεις, οι λεγόμενοι ψυχαγωγοί, ανακαλούσαν τις ψυχές των νεκρών και ισχυρίζονταν ότι τις ανέβαζαν από τον Κάτω Κόσμο για να απαντήσουν σε ερωτήματα. Τα στεφάνια χρησιμοποιούνταν για την ανάκληση των νεκρών, αλλά και οι ερωτευμένοι συνήθιζαν να κρεμάνε στεφάνια έξω από την πόρτα του/της αγαπημένου/ης τους, για να γητέψουν την ψυχή τους και να ανταποκριθούν. Συνήθιζαν ακόμη και στα συμπόσια να στεφανώνουν τον/την αγαπημένο/η τους με φρέσκα άνθη. Κάποτε ένας τσιγκούνης εραστής, που ήθελε να δώσει λιγότερα, αλλά δεν τα κατάφερνε να την πείσει, της είπε ευφημιστικά αλλά και διφορούμενα, «Αφροδίσιον ει Πραξιτέλους», δηλαδή είσαι η Αφροδιτούλα του Πραξιτέλη, ή μπορεί να ερμηνευτεί ότι είσαι ο αφροδισιασμός ο βαρύμισθος, παίζοντας με τη λέξη Πραξιτέλης, που σημαίνει αυτόν που επιβάλλει τέλη, δασμούς. Και η εύστροφη εταίρα, χωρίς να χάσει καιρό, του απάντησε, «συ δ’ Έρως Φειδίου», δηλαδή «κι εσύ είσαι ο Έρωτας του Φειδία», ή ακόμα «κι εσύ είσαι ο έρωτας του τσιγκούνη». Παίζει με τη λέξη Φειδίας, από το ρήμα φείδομαι, το οποίο στη συγκεκριμένη περίπτωση σημαίνει «τσιγκουνεύομαι». Σύμφωνα με τον Αθήναιο, στην πραγματικότητα η Φρύνη ήταν ακόμα πιο όμορφη στα αθέατα σημεία του σώματός της. Κανένας δεν μπορούσε να δει γυμνό το σώμα της γιατί φορούσε πάντα μία εσθήτα που το κάλυπτε καλά και επίσης δε σύχναζε ποτέ στα δημόσια λουτρά.

Η «σεμνή» Αφροδίτη
Ο Πραξιτέλης που παραβρίσκονταν και αυτός στην τελετουργική ανάδυση της Φρύνης από τη θάλασσα εμπνεύστηκε την περίφημη Κνιδία Αφροδίτη, η οποία ονομάστηκε έτσι επειδή την αγόρασαν οι πολίτες της Κνίδου, πόλη που ήταν ονομαστή για την ευσέβειά της προς τη Θεά Αφροδίτη. Το άγαλμα της Αφροδίτης κατασκευάστηκε από πάριο μάρμαρο και τοποθετήθηκε στο ναό της Αφροδίτης στην Κνίδο, που βρίσκονταν στη μέση ενός ιερού άλσους. Κατά τον Πλίνιο, ο ναός ήταν έτσι διαρρυθμισμένος ώστε οι επισκέπτες να βλέπουν από παντού το άγαλμα της. Πολυάριθμα τα δοξαστικά ποιήματα και αρκετά πνευματώδη τα επιγράμματα για το άγαλμα της Αφροδίτης της Κνίδου.
Το γυμνό σώμα και κυρίως των Θεών – στην πλαστική ήταν σχεδόν άγνωστο εκείνη την εποχή. Σύμφωνα με τις μυθολογικές αφηγήσεις ο Ακταίων κατασπαράχθηκε από τα κυνηγόσκυλά του επειδή είδε την Άρτεμη γυμνή να λούζεται σε μια πηγή. Και η γυμνή Αφροδίτη;
Σ’ ένα τετράστιχο του Πλάτωνα του Νεότερου, η Θεά Αφροδίτη ταξιδεύει στην Κνίδο διασχίζοντας τον πόντο για να δει το άγαλμά της και αφού το περιεργάστηκε από όλες τις μεριές αναφώνησε «Και που με είδε γυμνή ο Πραξιτέλης;» (Η ΠΑΦΙΗ ΚΥΘΕΡΕΙΑ ΔΙ’ ΟΙΔΜΑΤΟΣ ΧΩΡΩ. ΦΘΕΓΞΑΤΟ, «ΠΟΥ ΓΥΜΝΗΝ ΕΙΔΕ ΜΕ ΠΡΑΞΙΤΕΛΗΣ;») Σε ένα άλλο επίγραμμα αγνώστου ποιητή η Αφροδίτη απορημένη λέει: «Τρεις άνδρες μόνο με είδαν γυμνή, ο Πάρις, ο Αγχίσης και ο Άδωνις, ο Πραξιτέλης που;» και μια παραλλαγή του ίδιου επιγράμματος «Α ΚΥΠΡΙΣ ΤΑΝ ΚΥΠΡΙΝ ΕΙΠΕΝ ΙΔΟΥΣΑ, «ΦΕΥ, ΦΕΥ, ΠΟΥ ΓΥΜΝΗΝ ΕΙΔΕ ΜΕ ΠΡΑΞΙΤΕΛΗΣ;».
Ο ποιητής Πλάτων ο Νεότερος επιχειρεί μια ερμηνεία της τόλμης του καλλιτέχνη. «Όχι, ο Πραξιτέλης δεν είδε κάτι άπρεπο. Η σμίλη του έπλασε την Αφροδίτη όπως την ήθελε ο Άρης.» («ΠΡΑΞΙΤΕΛΗΣ ΟΥΚ ΕΙΔΕΝ Α ΜΗ ΘΕΜΙΣ, ΑΛΛ’ Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΕΞΕΣΕΝ ΟΙΑΝ ΑΡΗΣ ΗΘΕΛΕ ΤΗΝ ΠΑΦΙΗΝ».) Ο Πλάτωνας ο Νεότερος σε άλλο του επίγραμμα λέει: «Δεν σ’ έπλασε ο Πραξιτέλης, δεν είσαι από χαλκό, η ίδια ολόφτυστη ανεβαίνεις στο βάθρο, όπως τότε, στην κρίση του Πάριδος. (ΟΥΤΕ ΣΕ ΠΡΑΞΙΤΕΛΗΣ ΤΕΧΝΗΣΑΤΟ, ΟΥΘ’ ΣΙΔΑΡΟΣ ΑΛΛ’ ΟΥΤΩΣ ΕΣΤΗΣ ΩΣ ΠΟΤΕ ΚΡΙΝΟΜΕΝΗ».)

Ο

Πλούτος της Φρύνης …και ο Μ.Αλέξανδρος!
Όπως μας διηγείται ο Καλλίστρατος, η Φρύνη συσσώρευσε τόσα πλούτη ώστε όταν το 355 π.α.χ.χ ο Αλέξανδρος κατέσκαψε τη Θήβα και γκρέμισε τα τείχη της πόλης, προσφέρθηκε να την ανοικοδομήσει με την προϋπόθεση να τεθεί επιγραφή πάνω από την πύλη, η οποία να ανέφερε «Αλέξανδρος μέν κατέσκαψεν, ανέστησε δε Φρύνη η εταίρα», όμως οι Θηβαίοι αρνήθηκαν την πρότασή της, φοβούμενοι πιθανόν αντίποινα του Αλεξάνδρου.

Η δίκη της Φρύνης
Την εποχή που όλη η Ελλάδα θαύμαζε τα αριστουργήματα του Πραξιτέλη και του Απελλή και δόξαζε το κάλλος της Φρύνης, κάποιος ρήτορας, ο Ευθίας, προσπάθησε να γίνει εραστής της διάσημης εταίρας. Η Φρύνη τον απέρριψε και εκείνος για να την εκδικηθεί την κατηγόρησε για ασέβεια προς τα θεία και την μήνυσε στην Ηλιαία. Η Φρύνη ζήτησε από τον Υπερείδη να αναλάβει την υπεράσπισή της. Ο Υπερείδης ήταν για κάποιο διάστημα εραστής της, ο οποίος πλήρωνε 100 φορές παραπάνω από το κανονικό ποσό προκειμένου να απολαύσει τα κάλλη της Φρύνης. Ήταν μαθητής του Ισοκράτη και του Πλάτωνα καθώς και επιφανής ηγέτης της αντιμακεδονικής πολιτικής παράταξης. Ο Ευθίας για να αντιμετωπίσει την ευγλωττία του Υπερείδη κατέφυγε στον ρήτορα Αναξιμένη από την Λάμψακο, δάσκαλο του Αλεξάνδρου και συνέταξε μαζί του το κατηγορητήριο. Ο Ευθίας με τα λαμπρά επιχειρήματά του πρόβαλε, στοχεύοντας το θρησκευτικό αίσθημα, έπεισε πολλούς από τους Ηλιαστές πως η Φρύνη πράγματι πρόσβαλε τα θεία. Ο Υπερείδης υπερασπιζόμενος τη Φρύνη ομολόγησε δημόσια πως υπήρξε και αυτός εραστής της. Δήλωσε πως γνωρίζοντας καλά τον χαρακτήρα της κατηγορουμένης δεν θα ασεβούσε ποτέ προς τα θεία και ότι η πραγματική αιτία της αγωγής της ήταν η απόρριψη του έρωτα του ενάγοντα προς την εναγομένη. Ωστόσο, η ρητορική έξαρση του Υπερείδη υπήρξε ανίσχυρη να μεταπείσει όλους τους Ηλιαστές. Τότε θυμούμενος μία αλληγορία του Λυσάνδρου, άρπαξε τη Φρύνη από το χέρι φέρνοντάς τη μπροστά για να μπορούν να τη βλέπουν όλοι και τραβώντας τον πέπλο της ρώτησε «Ποιος από εσάς θα καταδικάσει τη δύναμη και το κάλλος της Θεάς;» και εμφάνισε μπροστά στα βλέμματα των Ηλιαστών τα θεία κάλλη της Φρύνης, την οποία κατ’ αυτόν ευχαρίστως θα καλούσε αδελφή στην ωραιότητα η Θεά Αφροδίτη. Οι Ηλιαστές θαμπωμένοι από το κάλλος της Φρύνης και νομίζοντας πως πράγματι έβλεπαν μπροστά τους την ίδια τη Θεά Αφροδίτη, την αθώωσαν. Από τότε θεσπίστηκε νόμος πως δεν θα έβγαζαν καταδικαστική απόφαση για κανέναν εάν πρώτα δεν τον έβλεπαν μπροστά τους. Σχετικά με αυτή τη δίκη ο Αλκίφρων διέσωσε δύο επιστολές της εταίρας Βακχίδας. Η πρώτη απευθύνεται στον Υπερείδη και η δεύτερη στην ίδια τη Φρύνη. Η επιστολή της προς Υπερείδη αναφέρει: «Όλες μαζί οι εταίρες της πόλης και κάθε μία χωριστά, σου οφείλουμε ευγνωμοσύνη καθώς και η Φρύνη. Διότι μπορεί το κατηγορητήριο του παμπόνηρου Ευθία να στράφηκε μόνον κατά της Φρύνης αλλά ο κίνδυνος μας αφορούσε όλες. Εμείς είτε ζητάμε χρήματα από τους εραστές μας είτε όχι, πάντοτε κάποιοι θα βρεθούν να μας κατηγορήσουνε ως ασεβείς. Θα ήταν κατά τη γνώμη τους προτιμότερο να σταματήσουμε τον βίο αυτό και να μην έχουμε ούτε φίλους. Τώρα όμως κανείς δεν πρέπει να κατηγορεί το επάγγελμά μας επειδή βρέθηκε ο δόλιος Ευθίας και τα προκάλεσε όλα αυτά αλλά να επαινούμε οι πάντες τον δίκαιο Υπερείδη. Πολλά αγαθά ας αποκτήσεις αφού έσωσες χρηστή εταίρα, κι εμείς θα σ’ ανταμείψουμε για λογαριασμό της. Εάν μάλιστα καθίσεις και γράψεις τον λόγο που εκφώνησες υπέρ της Φρύνης, τότε θα πρέπει να σου στήσουμε όλες οι εταίρες χρυσό ανδριάντα σε όποιο μέρος της Ελλάδας εσύ μας υποδείξεις.» Και η δεύτερη επιστολή της προς τη Φρύνη αναφέρει: «Δεν στεναχωρήθηκα τόσο για τον κίνδυνο που διέτρεξες όσο χάρηκα διότι απαλλάχθηκες από πονηρό εραστή και βρήκες να ερωτευθείς τον χρηστό Υπερείδη. Διότι η δίκη έγινε και για την ευτυχία σου, εφόσον από αυτήν έγινες διάσημη, όχι μόνον στην Αθήνα, αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Ο Ευθίας θα τιμωρηθεί όπως του πρέπει αφού θα σε στερηθεί. Τον οδήγησε η έμφυτη αμάθεια να υπερβεί το μέτρο της ερωτικής ζηλοτυπίας. Σίγουρα τώρα σε ποθεί περισσότερο από τον Υπερείδη και δεν σε έχει. Ο Υπερείδης δίκαια υπερηφανεύεται για τη συνηγορία του, ενώ ο Ευθίας πρόθυμα θα σου προσφέρει παρακλήσεις και χρυσό. Πρόσεχε φίλη μου, για χάρη της αξιοπρέπειάς μας, μην παραλείψεις τίποτα απ’ όσα οφείλεις. Ούτε τον Υπερείδη να παραγκωνίσεις, που σου χάρισε την ελευθερία και τη ζωή, ούτε στις ικεσίες του Ευθία να υποκύψεις, ούτε και να πιστέψεις όσους λένε, ότι εάν δεν γύμνωσες το στήθος σου δεν θα πετύχαινε ποτέ την αθώωση σου ο ρήτορας. Και αυτό διότι μόνον η συνηγορία εκείνου βρήκε την κατάλληλη στιγμή για την υπέροχη χειρονομία και την αξιέπαινη πράξη.»
Η Φρύνη μέχρι τα βαθιά γεράματα δεν έπαψε στιγμή να ασκεί το λειτούργημα της εταίρας, εκμεταλλευόμενη στο έπακρο την ομορφιά της και δεν έριξε την τιμή της αμοιβής της. Ωστόσο, κανείς ιστορικός δεν αναφέρει την ημερομηνία και τον τρόπο θανάτου της.
Η Φρύνη «ζει και „βασιλεύει“» και „φαντασιώσεις“ κυριεύει…
Πηγές: dtango http://www.legendarygods.gr/ http://giannis1977.livepage.gr/wiki/794/248
http://www.toxolyros.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=23176&Itemid=101

Περισσότερες εικόνες εδώ